Als je denkt aan hormonen dan denk je vaak aan de hormonen van het voortplantingssysteem zoals onder andere oestrogeen, progesterone of testosteron. Ze maken een man een man en een vrouw een vrouw. Ze zorgen ervoor dat we transformeren van een kind naar een volwassene. Maar ons lichaam produceert ook hormonen voor alle andere processen in ons lichaam. In deze post zullen we vooral focussen op de hormonen die een invloed hebben op ons gewicht en metabolisme.

Wat zijn hormonen?

Hormonen zijn boodschappers die informatie doorspelen om verschillende processen in het lichaam te activeren of uit te zetten. Ze worden getransporteerd van de klieren in de bloedbaan naar weefsels en organen.  Ze hebben invloed op processen zoals je blij voelen, verdrietig voelen, je in slaap brengen, wakker worden, je ontspannen voelen, je opgewekt voelen, het immuunsysteem activeren, honger hebben, je verzadigd voelen, enzovoort. Elke ervaring die je hebt in je lichaam wordt beïnvloed door hormonen. Wanneer al onze hormonen in de juiste balans zijn, werkt ons lichaam optimaal en kunnen we een goede gezondheid ervaren.

Waarom minder calorieën eten om af te vallen niet werkt

Als je ooit geprobeerd hebt om af te vallen, dan heb je waarschijnlijk een dieet gevolgd waarbij je calorieën ging tellen en werd je verteld dat om af te vallen je minder calorieën moest eten en meer bewegen. Om dan uiteindelijk tot de conclusie te komen dat dit heel moeilijk is, je constant honger hebt en amper of helemaal geen gewicht verliest.

De reden waarom de ‘eet minder calorieën om af te vallen’-benadering niet werkt is dit: er wordt geen rekening gehouden met het endocriene systeem, met name de vetverbrandende en vetopslaande hormonen.

Deze hormonen worden geactiveerd en uitgeschakeld door macronutriënten en externe factoren zoals levensstijl en blootstelling aan gifstoffen. Dus om af te vallen, moeten we onze voeding en levensstijl aanpassen aan deze hormonen, zodat we vet kunnen verbranden in plaats van het op te slaan.

Hormonen die vet opslaan en verbranden

Er zijn 3 hormonen die ervoor zorgen dat we vet gaan opslaan:

  • Insuline
  • Cortisol
  • Oestrogeen

Insuline

Insuline is een van de belangrijkste hormonen in gewichtsverlies. Insuline wordt geproduceerd door de alvleesklier en zorgt ervoor dat we een stabiele bloedsuikerspiegel hebben: de regulatie van glucose. Insuline werkt zoals een sleutel, en opent de lichaamscellen zodat glucose de cellen kunnen betreden en energie kunnen produceren. Glucose wordt sterk verhoogt door het macronutriënt: koolhydraten, en een beetje door proteïnen. Vetten reageren minimaal op het verhogen van insuline. Om het insulinegehalte onder controle te houden, heb je dus een dieet nodig laag in koolhydraten, matig in eiwitten en hoog in vetten.

Wanneer er teveel glucose in het bloed terecht komt, door het eten van voeding hoog in koolhydraten, moet de alvleesklier heel wat insuline produceren. Hierdoor worden de cellen verzadigd met glucose en gaan ze zich afsluiten om te vermijden dat er teveel glucose in de cel terrecht komt. De sleutel (insuline) om de cel te openen past niet langer op de deur (de cel). Dit wordt ook insuline resistentie genoemd. De overbodige glucose moet ergens naartoe, en aangezien vetcellen een grote opslagruimte hebben, wordt deze hier opgeslagen. Resultaat: meer vetopslag en gewichtstoename.

Cortisol

Cortisol of ook wel ons ‘stress-hormoon’ genoemd wordt geproduceerd door de bijnier wanneer we stress ervaren. Wanneer we in een situatie terecht komen wanneer we gestresst zijn (en in vecht-of vlucht modus gaan), gaat cortisol ervoor zorgen dat we opgeslagen suikers gaan verbranden, de bloeddruk omhoog gaat, ontsteking verminderd, de voortplantingshormonen verlagen, verminderd de aanmaak van witte bloedcellen en brengt zo het imuunsysteem omlaag. En hoewel kortdurige stress voordelig kan zijn voor ons lichaam, de meeste van ons zijn in een constante modus van stress door onze job, verkeer, kijken naar slecht nieuws, overladen worden met informatie op sociale media, etc. Dit zorgt ervoor dat wanneer cortisol hoog is, andere processen (hormoonactivatie) ‘on hold’ gezet worden en we vet gaan opslaan in plaats van het te verbranden. Het is dus belangrijk om vaak momenten van rust en kalmte te hebben, weg van stressvolle situaties.

Oestrogeen

Oestrogeen is gekend als een vrouwelijk hormoon, omdat het vooral geproduceerd wordt door de eierstokken. Mannen produceren ook oestrogeen, maar in kleinere hoeveelheden in de testikels. Oestrogeen kan opgedeeld worden in 3 verschillende hormonen (E2: oestradiol, E3: oestriol en E4: oestron), elk soort oestrogeen wordt geproduceerd in verschillende leeftijdsfasen (in menopause E4) of wanneer een vrouw zwanger is (E3). Wanneer er een overstimulatie is aan oestrogeen worden andere hormonen verlaagt en kan dit hormoon domineren. Dit wordt ook wel eens oestrogeen dominantie genoemd. Een teveel aan oestrogeen wordt opgeslagen in de vetcellen.

Een overproductie aan oestrogeen kan ontstaan door:

  • Het eten van voeding die soja bevat. Soja bootst oestrogeen na in het lichaam.
  • Voeding opwarmen in plastiek met BPA. BPA is een stof die vrij komt wanneer plastiek opgewarmd wordt en in het eten terecht kan komen. BPA bootst ook oestrogeen na.
  • Vleesproducten eten komend van dieren die geïnjecteerd zijn met hormonen.
  • Gebruik van anticonceptie pil.
  • Gebruik van schadelijke schoonheidsproducten of schoonmaakproducten die stoffen bevatten die oestrogeen nabootsen in het lichaam.

Ga dus voor kwaliteitsvolle voeding zonder soja, warm eten op op een glazen bord, ga voor biologisch grasgevoederd vlees, informeer bij u art naar andere anticonceptiemiddelen die geen invloed hebben op de hormonen en gebruik schoonheids- en schoonmaakproducten die natuurlijke ingrediënten bevatten. Het eten van kruisbloemige groenten zoals bloemkool, brocolli, spruiten, rode kool, etc. helpen oestregeen uit te balanceren door de productie van Diindolylmethaan (DIM).

Hormonen die vet verbranden

Na het optimaliseren van de hormonen die vet opslaan, kan je ook enkele dingen doen om de vetverbrandende hormonen te optimaliseren.

Er zijn 6 vetverbrandende hormonen:

  • Groeihormoon (GH)
  • Insuline-achtige groeifactor (IGF-1)
  • Schildklier-hormonen (T3 & T4)
  • Adrenaline
  • Glucagon
  • Testosteron

Groeihormoon (GH)

Groeihormoon wordt aangemaakt in de hypofyse in the hersenen en zorgt ervoor dat cellen aangemaakt worden. Het helpt ons vooral om te groeien van een baby tot een volwassene, het aanmaken en herstellen van nieuwe en oude cellen, heeft invloed op lichaamssamenstelling en metabolisme. Mensen met laag groeihormoon slaan meer vet op dan dat ze verbranden. De hoeveelheid groeihormoon dat we produceren verlaagt naarmate we ouder worden, waardoor de meeste mensen met overgewicht kampen op latere leeftijd.

Gelukkig zijn er enkele dingen die je kan doen om groeihormoon te stimuleren:

  • Intervalvasten
    Studies hebben aangetoond dat intervalvasten (intermittent fasting) de aanmaak van groeihormoon stimuleert.
  • Een stabiele bloedsuikerspiegel behouden / lage insuline
    Stabiele bloedsuiker zijn het resultaat van een optimale werking van insuline. Optimale bloedsuikerspiegelwaarden liggen tussen 70 mg/dl – 100mg/dl.
  • Hoge intensiteitstraining
    Groeihormoon wordt gestimuleerd bij het doen van een intense sportsessie waarbij alle spieren gebruikt worden en je na de sessie kunt zeggen “Amai,dat was een intense workout”. Let hierbij vooral ook op dat je niet gaat overtrainen.
  • Een goed slaappatroon
    Groeihormoon wordt vooral aangemaakt tijdens het slapen, wanneer het lichaam gaat herstellen, sinds groeihormoon oude en nieuwe cellen hersteld en aanmaakt. Voldoende slaap is dus cruciaal in het optimaliseren van groeihormoon.

Insuline-achtige groeifactor

Insuline-achtige groeifactor wordt aangemaakt door groeihormoon vanuit de hypofyse en wordt doorgestuurd naar de lever, en wordt door de lever omgezet in insuline-achtige groeifactor. Dit hormoon is dus een extensie van groeihormoon. Het helpt in het bepalen of je lichaam vet zal gebruiken voor energie of suiker (glucose). Wanneer insuline hoog is, wordt dit hormoon uitgeschakeld en gaat het lichaam suiker gaan verbranden in plaats van vet. Wanneer de insuline laag is, door middel van een ketogeen dieet bijvoorbeeld, wordt dit hormoon geactiveerd en gaat het lichaam vet verbranden.

Schildklierhormonen

Schildklierhormonen worden geproduceerd in de schildklier die zich bevindt in de hals. De schildklierhormonen spelen een rol in metabolisme, regelen van lichaamstemperatuur, energieproductie en humeur. Er zijn twee verschillende soorten schildklierhormonen. T4, de inactieve vorm en T3 de actieve vorm. Eerst wordt T4 aangemaakt en wordt later omgezet in T3 door de lever, de nier en galblaas. Wanneer deze hormonen in onbalans zijn gaat het lichaam vet opslaan in plaats van verbranden en omgekeerd. De schildklier kan hierbij overactief zijn of te traag. Iodine helpt bij het aanmaken van T3 en kan gevonden worden in een zeewier supplement. Indien je galblaas verwijderd is kan een supplement zoals digestieve enzymen en ossengal helpen in de aanmaak van T3.

Adrenaline

Dit is een hormoon waar je vast al van gehoord hebt. Het wordt gestimuleerd door intensiteitstraining, angst en stress. Adrenaline zorgt ervoor dat de vetcellen energie gaan produceren en je alert bent. Bij de aanmaak van dit hormoon wordt ook cortisol geproduceerd wat dan weer vet kan opslaan. Het is dus belangrijk een correcte balans te vinden tussen intens sporten of een stress situatie van korte duur en herstelling, ontspanning van langere duur om deze hormonen te optimaliseren.

Testosteron

Testosteron is ook een hormoon wat meer bekend is. Als je denkt aan testosteron zie je waarschijnlijk een beeld van een hoop gespierde macho mannen, en het is ook het hormoon dat een man een man maakt. Testosteron wordt geproduceerd in grote hoeveelheden in de testikels bij mannen, en in veel kleinere hoeveelheden bij vrouwen in de eierstokken. Ook de bijnieren kunnen kleine hoeveelheden testosteron produceren.

Testosteron is verantwoordelijk voor de opbouw van spieren, sterke botten, diepe stem en mannelijke haargroei. Lage hoeveelheden aan testosteron kunnen leiden tot botverlies, spierverlies en vetopslag.

Testosteron wordt natuurlijk aangemaakt tijdens krachttraining, voldoende vitamine D, zink, voldoende slaap en weinig stress.

Glucagon

Glucagon klinkt zowat hetzelfde als glucose, maar dat is het niet. Het wordt geproduceerd door de alvleesklier, doet het tegenovergestelde van wat insuline doet en wordt geactiveerd bij intens sporten waarbij alle spieren gebruikt worden. Het gaat dan vooral over oefeningen waarbij het hartritme omhoog gaat zoals aerobics, hoge intensiteit interval training (HIIT), spinning, etc. Opgelet dat je hier ook niet mee te ver gaat. Het gaat om balans, en overmatig sporten kan dit hormoon terug onderdrukken. Je kan dus een hoge inspanningstraining doen van 20 minuten enkele keren per week maar genoeg ruimte laten om je lichaam terug te laten herstellen.

Conclusie

Als het gaat om vetverbranding en gewichtsverlies, gaat het niet alleen om calorieën maar om stabiele bloedsuikers en een optimale balans in de hormonen. De hormonen worden beïnvloed door wat we eten en een calorie is niet zomaar een calorie. 500 calorieën in koolhydraten zullen de bloedsuiker heel wat meer omhoog halen dan 500 calorieën in gezonde vetten. Dit zal bepalen of we vet gaan verbranden of opslaan.

Niet alleen wat je eet heeft een invloed op je hormonen en bepaalt of je vet gaat opslaan of verbranden, maar ook je levensstijl speelt een grote rol. Wanneer je in constante stress leeft en omringt wordt door hormoon-onbalancerende chemische stoffen zal het moeilijk zijn om je lichaam in vetverbrandings-modus te brengen.

Leave a Reply

%d bloggers like this: